Dienst Urologie AZ Klina

Niersteenverbrijzeling (ESWL/ESWT)

Extracorperele schokgolven (ESWT)

Behandeling van niet-steenpathologische met extracorporele schockgolven

Principe

Sinds enkele jaren worden extracorporele schokgolven ook ingezet in de behandeling van andere pathologieën dan steenpathologie.
Meestal gaat het om aandoeningen die zeer weerstandig zijn aan andere, meestal meer invasieve behandelingsmodaliteiten en derhalve dikwijls reeds lang aanslepen.
Het werkingsmechanisme van extracorporele schokgolven in deze aandoeningen is niet altijd volledig begrepen.
De voordelen van ESWT zijn echter:

  • minimaal invasief
  • ambulante behandeling
  • geen of minimale nevenwerkingen
  • gunstig resultaat in een groot percentage van de aanvaarde indicaties

ESWT in de orthopedie

ESWT in de urologie: Ziekte van PEYRONIE

  • Ziekte van PEYRONIE
  • Erectyle dysfunctie (ED)

ESWT in de orthopedia

1. Indicaties

  • Tendinosis Calcarea of the Shoulder (TCS)
  • Pseudarthrosis
  • Medical and Lateral Humeral Epicondylitis (Tennis Elbow,…)
  • Plantar and Dorsal Heelspur
  • Point-of-attachment tendinoses:
  • Achillodynia
    • Patellar apex syndrome (Jumper's knee)
    • Tendinopathies of the thoracic girdle
    • Tendinosis in the greater femoral trochanter region
    • Adductor strain in the pelvis
  • Miscellaneous indications:
    • Osteochondriosis (M. Osgood – Schlatter, M. Köhler, M. Perthes)
    • Osteochondrosis dissecans (knee / talus)
    • Phantom-pain
    • Pain from loosened cement – free prostheses
    • . . .

2. Resultaten

Goede tot uitstekende resultaten (± 70 % beterschap) worden bereikt in 

  • Kapselverkalkingen van de schouder: Tendinosis calcarea.
  • Tennis-elleboog.
  • Hielspoor.
  • Pseudarthrose.

a. Tendinosis calcarea van de schouder (TCS)
Tendinosis calcarea (TCS) = periarthritis scapulohumeralis (PSH):Dit is een veel voorkomende, bijzonder pijnlijke en functie-beperkende aandoening van de schouder, gekenmerkt door kalkneerslag in de peesaanhechting van dem. supraspinatus (51 – 88 %) en of de m. infraspinatus (19 – 45 %).

a1. Klinisch voorkomen
De calcificaties en de hevige pijn geven aanleiding tot functiebeperking en tenslotte stijfheid van de schouder (“Frozen shoulder”)

a2. Werkingsmechanismen van ESWT
Het werkingsmechanisme van ESWT is niet volledig duidelijk.
Vooropgesteld wordt dat een DIRECTE inwerking van de SW (door cavitatie) en/of een INDIRECTE inwerking van de SW (door verhoogde doorbloeding) aanleiding zouden geven tot resorptie van de calcificaties met verminderen van de pijn en verbeteren van de functie tot gevolg.

b. Pseudarthrosis = vertraagde heling van fracturen.
Ook hier is het werkingsmechanisme (direct/indirect) onduidelijk, doch herhaalde sessies ESWT geven hier aanleiding tot versneld aaneengroeien van slecht helende fracturen: in de literatuur wordt tot 70 % succes gemeld voor deze indicatie.

ESWT in de ziekte van Peyronie

De ziekte van Peyronie is een ziekte die aanleiding geeft tot een pijnlijke kromstand van de penis met potentie- en coïtusproblemen tot gevolg.

1. Incidentie

De Ziekte van Peyronie komt voor in ongeveer 1% van de mannen, meestal tussen de leeftijd van 45 en 60 jaar.
Ongeveer 30% van de Peyronie-patiënten ontwikkelen ook contracturen in de hand (Dupuytren) of de voet.

2. Oorzaken en risicofactoren

De preciese oorzaak van de Ziekte van Peyronie is onduidelijk.Verschillende factoren kunnen een rol spelen:

  • (micro-) trauma: ongeval met letsel aan de penis, extreme sexuele activiteit, invasieve procedures op de penis, …
  • genetische factoren
  • auto-immuun factoren
  • inflammatoire (vasculaire) factoren
  • diabetes
  • ...

3. Symptomen

e Ziekte van Peyronie wordt veroorzaakt door het ontstaan van een soort littekenweefsel in de tunica albuginea, het stevige doch elastische omhulsel van de zwellichamen (corpora cavernosa) van de penis.
Deze plaques , die ook kunnen verkalken, verminderen lokaal de elasticiteit van de tunica albuginea en dit geeft aanleiding tot:

  • pijn spontaan en/of tijdens de erectie
  • insnoeringen ter hoogte van de schacht van de penis
  • kromstand van de penis tijdens erectie --> problemen bij coïtus
  • verminderde kwaliteit van de erectie

4. Diagnose

  • Het voorkomen van één of meerdere van bovenvermelde symptomen moet doen denken aan de Ziekte van Peyronie.
  • Palpatie: de plaques kunnen bij klinisch onderzoek meestal gevoeld worden.
  • Echografie: goede omschrijving van de (eventueel verkalkte) plaques.

5. Behandeling

Allerhande behandelingen werden in het verleden voorgesteld en uitgevoerd:

a. Medicamenteus
Verschillende medicaties werden voorgeschreven met wisselend resultaat:

  • Vitame E
  • Verapamil
  • Steroïden
  • Verschillende chemotherapeutica
  • ...

b. Iontophoresis:
Lokale introductie van medicatie door middel van elektrische stromen.

c. Radiotherapie:
Moet als obsoleet beschouwd worden.

d. Chirurgie:
Bovenvermelde behandelingsmethoden zijn slechts weinig efficiënt.Chirurgie vormde totnogtoe dikwijls de enige uitkomst.Verschillende technieken worden toegepast:

  • excisie van de plaque met vervanging van het defect door lichaamseigen of lichaamsvreemd materiaal.
  • plicatuur van de tunica albuginea tegenover de plaque: Nesbitt-procedure.
  • implantatie van penisprothese.

e. ESWT:
Sinds enige tijd worden Peyronie-plaques behandeld met extracorporele schokgolven.
Het werkingsmechanisme is niet duidelijk, doch de resultaten zijn zeer bemoedigend:

  • in nagenoeg 100% van de gevallen worden de patiënten volkomen pijnvrij
  • gunstig effect op de kwaliteit van de erectie
  • weinig of geen effect op de kromstand

Om een gunstig effect te bekomen, zijn meerdere sessies nodig.Werkingsmechanisme:
ESWT zou de fibreuze plaques losmaken wat leidt tot reductie van de kromstand, vermindering van de pijn en zo verbetering van de kwaliteit van de erecties.

ESWT in erectiele dysfunctie (ED)

In een recente publicatie in European Urology rapporteert een Israelische groep een gunstig effect van extracorporele schokgolven in de behandeling van erectiele dysfunctie (ED):
Can Low-Intensity Extracorporeal Shockwave Therapy Improve Erectle Dysfunction? A 6-Month Follow-Up Pilot Study in Patients with Organic Erectile Dysfunction. Yoram Vardi*, Boaz Appel, Giris Jacob, Omar Massarwi, Ilan Gruenwald. Neurology Unit, Rambam Healthcare Campus and the Technion, Haifa, Israel.
De auteurs besluiten, dat de kortte termijn resultaten belovend zijn, doch dat verdere evaluatie en een langere follow-up noodzakelijk zijn alvorens duidelijke conclusies te trekken.

Referenties

  1. Eisenberger F, Miller K, Rassweiler J: Extracorporeal shock wave lithotripsy (ESWL). In Eisenberger F, Miller K, Rassweiler J (eds): Stone therapy in urology, 1st ed. New York, Thieme Medical Publishers, 1991:29.
  2. Eisenberger F, Miller K, Rassweiler J: Comparison of second generation lithotriptors. In Eisenberger F. Miller K. Rassweiler J (eds): Stone therapy in urology, 1st ed. New York, Thieme Medical Publishers, 1991:125.
  3. Jocham D: Historical development of ESWL. In Riehle RA (ed): Principles of extracorporeal shock wave lithotripsy, 1st ed. New York, Churchill Livingstone, 1987:1.
  4. Chaussy C: Extracorporeal shock wave lithotripsy, 2d ed. Basel, Karger, 1986:1.
  5. Hunter PT: The physics and geometry pertinent to ESWL. In Riehle RA (ed): Principles of extracorporeal shock wave lithotripsy, 1st ed. New York, Churchill Livingstone, 1987:13.
  6. Müller M: Dornier Lithotriptor im vergleich. Vermessung der Sto b wellenfelder und Fragmentationswirkungen. Biomed Tech (Berlin) 35:250, 1990.
  7. Forssman B, Gruenewald M. Müller MH: Shock wave technology for extracorporeal stone disintegration. News (Dornier user letter) 5:38,1989.
  8. Lobentanzer H: The concept of acoustic energy in lithotripsy. News (Dornier user letter) 7:22, 1991.
  9. Chaussy C, Fuchs GJ: Current state and future developments os non-invasive treatment of human urinary stones with extracorporeal shockwave lithotripsy, J. Urol 141:782, 1989.
  10. Rassweiler J, Henkel TO, Köhrmann KU, et al: Lithotriptor technology: present and future, J. Endourol 6:1, 1992.
  11. Tailly GG: Experience with the Dornier HM4 and MPL9000 lithotriptors in urinary stone treatment, J. Urol 144:622, 1990.
  12. Tailly GG: Experience with a Dornier HM4 lithotriptor in urinary stone treatment. In Lingeman JE, Newman DM (eds): Shockwave lithotripsy 2, 1st ed. New York, Plenum Press, 1989:421.
  13. Tailly G, Gillis J: Painless ESWL on the Dornier HM4: preliminary results. News (Dornier user letter) 4:9,1988.
  14. Tailly GG: Three year's experience with a Dornier MPL 9000 lithotriptor. A review of 752 patients. News (Dornier user letter) 8, 1993.
  15. Tailly GG: Preliminary experience with the Dornier lithotriptor Compact. News (Dornier user letter)8, 1993.
  16. Painless ESWL on the Dornier HM4: Preliminary results. G.Tailly. Acta Urologica Belgica, 1988, 56, 420-426.
  17. Experience with the Dornier MPL9000 in urinary stone treatment. Preliminary results. G. Tailly. News, Dornier User Letter, fifth issue, July 1989, 16-20.
  18. Video: Ultrasound guided ESWL in urology. G. Tailly.
  19. Poster: Experience with the Dornier MPL9000 lithotripter in urinary stone treatment. G. Tailly.
  20. Poster: The Dornier HM4 and the Dornier MPL9000 lithotripters: Comparison of handling and performance in urinary stone treatment. G. Tailly.
  21. Poster: Analgosedation during ESWL on the Dornier HM4 and MPL9000 lithotripters. G. Tailly.
  22. Poster: The treatment of ureteral stones using fluoroscopic imaging on the Dornier MPL9000 lithotripter. G. Tailly.
  23. Poster: Comparison between an electrahydraulic and an electromagnetic lithotripter: the Dornier MPL 9000X and the Dornier Compact. G. Tailly.
  24. Chapter 4-Spark gap + analgesia and no anesthesiologist in fluoroscopic and ultrasound guided machines. G. Tailly. In: Controversies in Endourology. Editor: Arthur D. Smith (Saunders).
  25. Poster: The Dornier lithotripter U/15/50: A multifunctional and multidisciplinary workstation. G. Tailly.
  26. Poster: Pain Control during ESWL-treatments. Geert G. Tailly, Klaus R. Hente,

    Jan Marcelo, Isabel Schneider.

  27. Poster: Consecutive experience with 4 Dornier Lithotripters: Dornier HM4, Dornier MPL 9000X, Donrier Compact, Donrier U/50. Geert G. Tailly.
  28. Poster: The Dornier Lithotripter DL50. A multifunctional & multidisciplinary workstation. Geert G. Tailly, Klaus R. Hente.
  29. The Dornier Lithotripter U/50: a multifunctional and multidisciplinary workstation. Geert G. Tailly. Journal of EndoUrology, Vol 12, No 4, August 1998.
  30. Consecutive experience with 4 Dornier lithotripters: the Dornier HM4, the Dornier MPL 9000X, the Dornier Compact, the Dorneir Lithotripter U/50. Geert G. Tailly. Journal of EndoUrology, June, 1999.
  31. Poster: Variables influencing analgesia during ESWL treatments. J. Marcelo, I. Schneider, K.R. Hente, G. Tailly.
  32. Poster: A new electromagnetic shockwave emitter for the Dornier U/50: the EMSE F150. Geert G. Tailly.
  33. Poster: ESWL and ESWT on the Dornier Lithotripter U/50. Geert G. Tailly.
  34. Poster: ESWT of Tendinosis Calcerea of the shoulder. Geert G. Tailly.
  35. Consecutive experience with 4 Dornier Lithotripters. Geert G. Tailly. Published in Digital Urology Journal: www.duj.com.
  36. Cathignol DD. Mestas JL. Gomez F. et al: Influence of water conductivity on the efficiency and reproducibility of electrohydra ulic shock wave generation. Ultrasound Med Biol 17:819, 1991.
  37. Clayman RV, McClennan BL. Garvin TJ: Lithostar: an electromagnetic, acoustic shock wave unit for extracorporeal lithotripsy. In Lingeman JE, Newman DM (eds): Shockwave lithotripsy 2, 1st ed. New York, Plenum Press, 1989:403.
  38. Kiely EA, Ryan PC, McDermott TE, et al: Piezoelectric lithotripsy: experience with 511 patients. In Lingeman JE, Newman DM (eds): Shockwave lithotripsy 2, 1st ed. New York, Plenum Press, 1989:371.
  39. McNicholas TA, Carter SL, Wickham EA: Piezolithotripsy: experience with the Wolf Piezolith 2300. In Lingeman JE, Newman DM (eds): Shockwave lithotripsy 2, 1st ed. New York, Plenum Press, 1989:381.
  40. Newman DM, Lingeman JE, Mosbaugh PG, et al: Extracorporeal shockwave lithotripsy using only intravenous analgesia with an unmodified Dornier HM3 lithotriptor. In Lingeman JE, Newman DM (eds): Shockwave lithotripsy 2, 1st ed. New York, Plenum Press, 1989:411.
  41. Graff J, Pastor J, Herberhold D, et al: Technical modifications of the Dornier HM3 lithotriptor with an improved anesthesia technique. World J Urol 5:202, 1987.
  42. Tiselius HG, Pettersson B: Experience with anesthesia-free shockwave lithotripsy using the unmodified Dornier HM3 lithotriptor. In Lingeman JE, Newman DM (eds): Shockwave lithotripsy 2. 1st ed. New York. Plenum Press. 1989:417.
  43. Seibold J, Schmidt A, Rassweiler J, et al: Interdisciplinary center of shockwave lithotripsy: anesthesia-free ESWL with the Dornier MPL9000. News (Dornier user letter) 4:7, 1988.
  44. Puppo P, Bottino P, Germinale F, et al: Outpatient pain-free ESWL. News (Dornier user letter) 4:13, 1988.
  45. Hankemeier U, Herberhold D: Initial experience with dipotassium clorazepate p.o. and tilidin p.o. in extracorporeal shockwave lithotripsy. Anesthesist 35:757, 1986.
  46. Fredman B, Jedeikin R, Olsfanger D, et al: The opioid sparing effect of diclofenac sodium in outpatient extracorporeal shockwave lithotripsy (ESWL). J Clin Anest 5: 141, 1993.
  47. Motola JA, Moarino C, Weinberg R, et al: Patient's evaluation of alfentanil based neuroleptanalgesia for extracorporeal shockwave lithotripsy, J Endourol 5:317, 1991.
  48. Plutchok JJ, Kortis HI, Amory DW, et al: Use of a continuous alfentanil infusion for extracorporeal shockwave lithotripsy in the treatment of renal calculi, J Stone Dis 4:235, 1992.
  49. Jocham D, Liedl B. Chaussy CG, et al: Preliminary clinical experience with the HM4 bath-free Dornier lithotriptor. World J Urol 5:208, 1987.
  50. Kraft JK: Treatment results comparing the Dornier HM3 and the Dornier HM4. Presented at Methodist Hospital of Indiana fourth symposium on shockwave lithotripsy. Indianapolis, IN, March 1988.
  51. Schmidt A, Rassweiler J. Eisenberger F: Pain-free ESWL with modified HM4 lithotriptor, News (Dornier user lette) 3:15, 1988.
  52. Preminger GM: Sonographic piezoelecric lithotripsy: more bang for your buck. In Lingeman JE, Newman DM (eds): Shockwave lithotripsy 2, 1st ed. New York, Plenum Press, 1989:437.
  53. Graff J, Benkert S, Pastor J, et al: Experience with a new multifunctional lithotriptor, the Dornier MFL 5000: results of 415 treatments. In Lingeman JE, Newman DM (eds): Shockwave lithotripsy 2, 1st ed. New York, Plenum Press, 1989:431.
  54. Senge T, Graff J, Pastor J, et al: First clinical experience with the Dornier lithotriptror MFL 5000, News (Dornier user letter) 4:2,1988.
  55. Rassweiler J, Bub P, Seibold J, et al: Dornier MPL 9000: urologic use in an interdisciplinary stone center. J Endourol 2:57, 1988.
  56. Seibold J, Rassweiler J, Schmidt A, et al: Advanced technology in extracorporeal shockwave lithotripsy: the Dornier MPL 9000 versus the upgraded HM3
  57. Andrianne R, De Leval J: Clinical experience with the Direx Tripter X1. In Lingeman JE, Newan DM (eds): Shockwave lithotripsy 2, 1st ed. New York, Plenum Press, 1989:359.
  58. Livne PM, Simon D, Servadio C: Further experience with the Direx Tripter X-1. In Lingeman JE, Newman DM (eds): Shockwave lithotripsy 2, 1st ed. New York, Plenum Press, 1989:363.
  59. Frick J, Köhle R, Kunit G: Extracorporeal shock wave lithotripsy for large stones. News (Dornier user letter) 4:21, 1988.
  60. Pettersson B, Tiselius HG: One year follow-up of an unselected group of renal stone formers treated with extracorporeal shock wave lithotripsy. J Endourol 3:19, 1989.
  61. Andersen JT, Mogensen P: Extracorporeal shock wave lithotripsy of urinary calculi: results from the first 306 patients treated at the Copenhagen Municipal Stone Center with a second generation lithotriptor. Scand J Urol Nephrol Suppl 138:19, 1991.
  62. El-Damanhoury H, Schärfe H, Rüth JH, et al: Extracorporeal Shock wave lithotripsy of urinary calculi: experience in the treatment of 3,278 patients using the Siemens Lithostar Plus. J Urol 145:484, 1991.