Dienst Urologie AZ Klina

Urolithiasis en zwangerschap

Bekijk de pdf

De meest courante oorzaken van nierkolieken tijdens de zwangerschap zijn een urinewegin- fectie (pyelonefritis) en stenen in de urine- afvoerwegen (urolithiasis).
Bij de zwangere vergen zowel de beeldvorming als de behandeling van urolithiasis bijzondere voorzorgsmaatregelen.

Beeldvorming

Volgende factoren spelen een rol in de beeldvorming in geval van urolithiasis tijdens de zwangerschap:

a. Uitzetting van de urine-afvoerwegen bij de zwangere:

  • rechts meer dan links
  • begint op het einde van het eerste trimester en neemt  toe naar het einde van de zwangerschap. 
  • veroorzaakt door:
    - hormonale invloeden: hoog gehalte aan progesterone in  het bloed geeft aanleiding tot relaxatie van de gladde   spiervezels van de afvoerwegen.
    - mechanische invloeden: de zwangere baarmoeder kan op de urine-afvoerwegen drukken en de normale afvloei van de urine hinderen.

b. Invloed van ioniserende stralen op de foetus: 

  • hoogste risico tijdens de ontwikkeling van de organen  (0-8 weken na de bevruchting). 
  • dosisgebonden: minder risico bij goed geplande en laag gedoseerde onderzoeken.

c. Toediening van contrast: 

  • zoals bij alle patiënten kan dit ook bij de zwangere een  reactie uitlokken. 
  • reactie bij de foetus?

Bij nierkolieken tijdens de zwangerschap kunnen volgende beeldvormingstechnieken veilig worden uitgevoerd:

a. Echografisch onderzoek:
Veilig tijdens de volledige duur van de zwangerschap.

b. Uro-MRI:
Met een zekere reserve voor het eerste trimester kan een onderzoek met Magnetische Resonantie (Uro-MRI) veilig worden uitgevoerd.

c. IVP (Intraveneus pyeologram):
Dient vermeden te worden in het eerste trimester, doch kan nadien mits strenge voorzorgen van dosisbeperking en in bijzondere omstandigheden toch aangewezen zijn. Kan in de meeste gevallen echter vervangen worden door de Uro-MRI.

Behandeling

a. Pijnbestrijding bij nierkolieken: 

  • een warm bad geeft spierrelaxatie. 
  • geen extra vochtinname.
  • Buscopan is veilig tijdens de zwangerschap; NSAID (Voltaren, Brufen, …) NIET.

b. Spontane passage:

Afhankelijk van de lokalisatie in de urineleider (ureter) kunnen 60-70 % van de kleinere steentjes (≤ 5 mm) spontaan uitgewaterd worden.

c. “Actieve” behandeling tijdens de zwangerschap: 

De behandeling van urolithiasis bij de zwangere is zo veel  mogelijk “conservatief”: geen extra vochtinname, rust,  pijnbestrijding (zie 2a). 

Alleen in bepaalde omstandigheden zal een “actieve”  behandeling nodig zijn:

  • hevige nierkolieken die niet beantwoorden aan   “conservatieve” behandeling.
  • uretersteen bij een zwangere met slechts   1 functionele nier.
  • (dreigende) ontsteking.
  • (dreigende) premature arbeid die niet aan   behandeling beantwoordt. 

“Actieve” behandeling is best “minimaal invasief”:

  • Plaatsen van een katheter (stent) via de urineleider of het nierbekken. Definitieve behandeling wordt dan best  uitgesteld tot na de bevalling.
  • Ureteroscopische extractie (URS) van het steentje (zie brochure “Ureteroscopie”)

Conform: Guidelines on Urolithiasis of the EAU.