Dienst Urologie AZ Klina

Calcium-oxalaatstenen

Bekijk de pdf

Calcium- oxalaatstenen komen voor in 60 - 75 % van alle gevallen van steenvorming. Het calcium- metabolisme is zeer complex en vorming van calciumstenen resulteert uit een verstoring van een zeer gevoelige balans tussen calciumoververzadiging van de urine en de activiteit van producten in de urine die calcium

Steenvorming tegengaan (“inhibitoren”). In de preventie van calcium- steenvorming onderscheiden we: 

  • Algemene Preventieve Maatregelen:  voor ALLE patiënten 
  • Specifieke Preventieve Maatregelen: OP ADVIES VAN DE UROLOOG

Algemene preventieve maatregelen

De Algemene Preventieve Maatregelen zijn aangewezen voor ALLE patiënten met calcium-oxalaatstenen en zullen meestal af- doende zijn om vorming van nieuwe stenen tegen te gaan.

1. Verhoogde vochtinname

De dagelijkse vochtinname moet zo hoog zijn, dat onder alle om- standigheden 2 liter urine geproduceerd wordt per 24 uur. Dit is wellicht de belangrijkste algemene preventieve maatregel.

2. Dieet

a. Inname van calcium.
Een streng calciumarm dieet is weinig zinvol, daar het lichaam zal reageren door een verhoogde oxalaat-opname uit de darm en een mobilisatie van calcium uit de beenderen. Een gecontroleerde inname van calciumrijke voedingsproducten is aangewezen: praktisch komt dit neer op maximum twee “dosis- sen” zuivel per dag (800 – 1000 mg Ca per dag).

b. Inname van zout.
Een hoge zoutinname (natrium) verhoogt de uitscheiding van calcium in de urine. Daarom wordt een zoutarme voeding aangeraden. 
Praktisch:

  • de voeding niet “bijzouten”
  • geen fast food

c. Inname van oxalaat.
Volgende produkten bevatten veel oxalaat: spinazie, rabarber, noten, chocolade, thee, aardbeien, …
Beperkt gebruik van deze produkten is toegelaten. Overvloedig gebruik moet vermeden worden.

d. Inname van dierlijke eiwitten
Een hoge inname van dierlijke eiwitten resulteert in een verhoogde uitscheiding in de urine van calcium, urinezuur en oxalaat. Praktisch: beperken van de vleesconsumptie tot ± 300 gram per dag.

Specifieke preventieve maatregelen

Deze Specifieke Preventieve Maatregelen zijn alleen noodzakelijk in welbepaalde gevallen van herhaalde steenvorming. Slechts een minderheid van de patiënten komt voor deze vormen van behandeling in aanmerking. Zij mogen alleen gestart worden op advies en onder controle van de uroloog.

1. Patiënten met verhoogde uitscheiding van calcium in de urine: hypercalciurie 

Behalve de Algemene Preventieve Maatregelen, kan de arts hier een medicamenteuze behandeling starten. Meestel wordt een thiazide gebruikt, daar thiazides de uitscheiding van calcium in de urine verlagen.

  • HYGROTON 50: 
    meestal 25 mg per dag, volgens voorschrift 
  • MODURETIC:
    meestal 1 tablet per dag, volgens voorschrift 
  • FLUDEX:
    meestal 1 tablet per dag, volgens voorschrift

Alle thiazides verhogen de urineproductie en werken bloeddrukverlagend. Zij mogen dus enkel gebruikt worden op voorschrift en onder controle van de be- handelende geneesheer!

2. Patiënten met verhoogde uitscheiding van urinezu- ur in de urine: hyperuricosurie 

  • ZYLORIC: 

    100 of 300 mg per dag volgens voorschrift van de behandelende geneesheer. Allopurinol (Zyloric) verlaagt de productie van urinezuur.

3. Patiënten met verhoogde uitscheiding van oxalaat in de urine: hyperoxalurie.

In welbepaalde zeldzame gevallen kan een medicamen- teuze behandeling nuttig zijn.

4. Patiënten met verminderde uitscheiding van citraat in de urine: hypocitraturie.

Citraat is een krachtige inhibitor voor calcium- steen- vorming. In welbepaalde zeldzame gevallen kan de uroloog beslissen een citaat-preparaat voor te schrijven (Uralyt U).